विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा पछिल्लो समय सैन्य द्वन्द्व, आतंकवादी आक्रमण र राजनीतिक अस्थिरता बढ्दै गएको देखिन्छ ।
विशेषगरी मध्यपूर्व, दक्षिण एशिया र अफ्रिकामा भएका हालसालैका घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा अवस्थालाई थप जटिल बनाएको छ । यी घटनाहरूले विदेशमा काम तथा अध्ययन गरिरहेका लाखौँ नेपाली नागरिकको सुरक्षाबारे पनि चिन्ता बढाएको छ ।
सबैभन्दा ठूलो चिन्ता मध्यपूर्व क्षेत्रमा देखिएको तनाव हो । हाल अमेरिका–इजरायल र इरानबीच बढेको सैन्य द्वन्द्वका कारण खाडी क्षेत्रका धेरै देशहरू प्रभावित भएका छन्। इरानले प्रतिआक्रमणस्वरूप कतार, साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स, बहराइन र इराकका केही स्थानमा ड्रोन तथा मिसाइल आक्रमण गरेको बताइएको छ। यसले तेल प्रशोधन केन्द्र, विमानस्थल तथा आवासीय क्षेत्रमा समेत प्रभाव पारेको छ। यस क्षेत्र नेपाली श्रमिकहरूको प्रमुख गन्तव्य भएकाले यसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपाली समुदायमा परेको छ ।
सरकारी तथ्याङ्क अनुसार संयुक्त अरब इमिरेट्समा करिब ७ लाख, साउदी अरबमा ३८४ हजार, कतारमा ३६० हजार, कुवेतमा १ लाख ७५ हजार, बहराइनमा ३० हजार र ओमानमा २५ हजार नेपाली कामदार कार्यरत छन्।
यी देशहरूमा गरी करिब १७ लाखभन्दा बढी नेपाली बसोबास गरिरहेका छन् र हालको युद्धको सम्भावित असरका कारण उनीहरूमा त्रासको वातावरण रहेको बताइएको छ ।
हालै भएको द्वन्द्वकै क्रममा अबुधाबी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकको सुरक्षा कारबाहीमा एक नेपाली युवकको मृत्यु भएको पुष्टि पनि भएको छ ।
यसैबीच नेपाल सरकारले जोखिम क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूको विवरण सङ्कलन गर्न ‘रेस्क्यु ट्र्याकिङ सिस्टम’ सुरु गरेको छ जसमा बुधबार (२७ फागुन ) सम्ममा पाँच हजार नेपालीले आफ्नो जानकारी अद्यावधिक गरेका परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ ।
दक्षिण एशियामा पनि सुरक्षा चुनौती कम छैन । पाकिस्तानको इस्लामाबादमा फेब्रुअरी २०२६ मा भएको आत्मघाती बम आक्रमणमा ३० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो भने सयौँ घाइते भएका थिए ।
यसअघि पाकिस्तानको बाजौर क्षेत्रमा भएको आत्मघाती कार बम विस्फोट तथा सशस्त्र आक्रमणमा पनि सुरक्षाकर्मी र सर्वसाधारण मारिएका थिए । यस्ता घटनाले दक्षिण एशियामा आतंकवादी गतिविधि अझै सक्रिय रहेको संकेत गर्छ ।
त्यसैगरी अफ्रिकाको नाइजेरियामा इस्लामिक स्टेटसँग सम्बन्धित विद्रोही समूहले हालैका दिनमा गरेको आक्रमणमा दर्जनौँ सैनिक मारिएका छन् र सयौँ सर्वसाधारण अपहरणमा परेका छन् । यसले विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा आतंकवादी हिंसा अझै गम्भीर चुनौतीका रूपमा रहेको देखाउँछ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार विश्वव्यापी द्वन्द्व र आक्रमणका घटनाले नेपालजस्तो श्रम आप्रवासनमा निर्भर देशलाई प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष असर पार्छ । खाडी क्षेत्रमा सुरक्षा जोखिम बढ्दा नेपाली श्रमिकहरूको रोजगारी, आय र सुरक्षित बसोबासमा समस्या आउन सक्छ ।
साथै युद्धका कारण तेलको मूल्य, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार तथा आपूर्ति शृंखलामा आउने अवरोधले नेपालको अर्थतन्त्रमा समेत प्रभाव पार्ने सम्भावना रहेको छ ।
यस सन्दर्भमा नेपाल सरकारले जोखिमयुक्त क्षेत्रका नेपालीहरूको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै दूतावासमार्फत नियमित सूचना प्रवाह, उद्धार योजना तथा कूटनीतिक पहललाई सक्रिय बनाउनु आवश्यक देखिन्छ ।
साथै वैदेशिक रोजगारीको विविधीकरण र सुरक्षित श्रम गन्तव्यको खोजी पनि दीर्घकालीन समाधानका रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
