यतिबेला गर्मी बढेको छ ।
गर्मीको मौसम त्यसैपनि मानिसहरुको स्वास्थ्यमा धेरै समस्याहरु देखिने मौसम हो । जलवायु परिवर्तनको असरले मानव स्वास्थ्य र समग्र प्रकृतिलाईनै प्रभाव पारिरहेको छ ।
यहाँ गर्मीको कारण मानव स्वास्थ्यमा तत्काल देखिने असर अथवा प्रभावहरुका बारेमा संक्षिप्तमा जानकारी दिने प्रयास गरिएको छ । हामीलाई विश्वास छ कि यो जनचेतनामुलक जानकारी वा सूचनाका माध्यमबाट विश्व मानव जगतमा सकारात्मक प्रभाव छोड्ने छ ।
१ गर्मीको कारण मानव स्वास्थ्यमा देखिने समस्याहरु
तातोका कारण मांसपेशी दुख्ने र थकान बढ्ने समस्या हुन्छ ।
२ यस्ता लक्षणहरु देखिएमा गर्मीको असर बढ्दै गएको बुझ्न सकिन्छ –
(क) कमजोर महसुस हुनु । (खा) टाउको दुख्नु । (ग) चक्कर लाग्नु । (घ) रक्तचाप घट्नु ( लो प्रेसर)
३ गर्मीको कारणले हुने हिट स्ट्रोक (आघात)
यो अवस्था अत्यन्तै गम्भीर अवस्था हो यस्तो अवस्थामा शरीरको तापक्रम ४० डिग्री वा सो भन्दा बढी मापन भएको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा छाला सुख्खा र तातो हुने ( पसिना नआउने) हुन्छ । मानिसको ज्यानै तलमाथि हुने खतरा समेत रहन्छ ।
यस्तो बेलामा अत्याधिक टाउको दुख्ने, वान्ता हुने, मुर्छा पर्ने, बेहोस् हुने अर्थात अलमलमा पर्ने । यस अवस्थामा कलेजो, मिर्गौला र दिमागमा क्षति गर्छ ।
मुटुको धड्कन बढ्ने जस्ता संकेत पनि देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा तत्काल अस्पतालको इमर्जेन्सी विभागमा पुग्नु पर्ने हुन्छ ।
यसरी सकिन्छ बच्न ः
(क) शरिरमा आवश्यक मात्रा अर्थात पर्याप्त पानी पिउने । बेला बेलामा जिवनजल बनाएर पिउनाले थप राम्रो हुन्छ ।
(ख) गर्मी महसुस भइरहेको भए शारिरीक बल पर्ने किसिमका कुनै गतिबिधि नगर्ने ।
(ग) उच्च तापक्रममा एकैचोटी नजाने ।
(घ)
उपचार विधि
आराम गर्ने , पानी र इलेक्टीलाइट प्रशस्तै पिउने ।
चिसो स्थानमा लैजाने ।
अवस्था अनुसार चिकित्सकीय उपचारमा नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुर्याउने ।
दीर्घरोगी, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवतीहरुलाई यस किसिमको गर्मीको प्रभाव पर्नबाट जोगाउनु पर्छ ।
( डा. अनुपम घिमिरेसँगको कुराकानीमा आधारित । डा. घिमिरे दमक नगर अस्पातल, दमक झापाको प्रशासन प्रमुख तथा सूचना अधिकारीका रुपमा समेत कार्यरत हुनुहुन्छ । उहाँ इन्टरनल मेडिसिन विभागका चिकित्सक हुनुहुन्छ )
