आजदेखि बिक्रम सम्बत २०८३ शुरु भयो । बर्ष २०८३ सबैका लागि मंगलमय बनोस् । शुभ रहोस् । नेपालीजनको मुहारमा खुशीको बहार ल्याउन सकोस् । यो कामनासहित एकपटक बर्ष २०८२ को समीक्षा गरौं ।
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा वर्ष २०८२ एक महत्वपूर्ण बर्षका रुपमा रहन गयो । किनकी बर्ष २०८२ मा नेपालले दुई सरकार फेर्दै तेस्रो (नयाँ) सरकार पायो ।
२०८१ को अन्त्यतिर चैत्र १५ मा दुर्गा प्रसाईँको समुहले राजधानीमा गरेको जनप्रदर्शनले मुलुकमा बैकल्पिक नयाँ कुनै राजनीतिक शक्तिको आवश्यकता बोध गराइरहेको थियो ।
जुन बर्ष २०८२ को शुरुदेखिनै कुनै न कुनै आन्दोलन जमातहरु, जनप्रदर्शन , सभा समारोहहरुमा मात्रै झल्किरहेको थिएन समाजमा छिटफुट रुपमा भइरहेका घटनाहरुले पनि त्यो संकेत गरिरहेको थियो । त्यो अन्तत फरक मोडका रूपमा दर्ज भएको छ ।
वर्ष २०८२ केवल शासन परिवर्तनको वर्ष मात्र रहेन, जनआक्रोश, आन्दोलन, निर्वाचन र सत्ताको उलटपुलट ( पुनर्संरचना) को वर्षका रूपमा समेत स्थापित भयो । युवा पुस्ताको अर्को नाम जेनजी शब्द यो बर्षनै एकसाथ आम नेपालीहरुले सुन्ने भोग्ने मौका पाए । जनताको असन्तुष्टि, विशेषतः युवापुस्ताको आक्रोश, अन्ततः सत्ताको समीकरण उल्ट्याउने निर्णायक कारक बन्यो ।
भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि अंकुश जस्ता विषयमा व्यापक असन्तुष्टि बढ्दो गतिमा थियो ।
सरकारद्वारा सामाजिक सञ्जालमा लगाइएको प्रतिबन्धले आन्दोलनलाई अझ उग्र बनायो र देशव्यापी प्रदर्शन सुरु भयो । यस क्रममा भएको हिंसात्मक गतिबिधिको मापन कहालि लाग्दो छ । कलेज पढ्न गएका कैंयौं बिद्यार्थी कहिल्यै घर नफर्किने बाटोमा हराए ।
अझ भनौं प्रदर्शनमा उनीहरुको सहभागितानै स्वयं उनीहरु र उनीहरुको परिवारका लागि पुस्तौ नमेटिने दाग बनेर बस्यो बर्ष २०८२ ।
तत्कालिन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार भाद्र २३ को घटनामा निर्मम बन्यो । खासगरी ओलीको सत्तामोह, युवा पुस्ताको आक्रोश र आम नागरिकहरुमा परिवर्तनको हुटहुटीले भाद्र २३÷२४ का घटनामा ७६ जना नेपाली नागरिकले ज्यान गुमाउनु पर्यो । दुई /तीन दिन सम्म देश झण्डै राज्य बिहिनता कै अवस्थामा गुञ्जियो । दिशाहिन बन्यो ।
यो आन्दोलनको दबाबमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार पतन भयो र अन्तरिम सरकार गठन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भयो । संक्रमणकालिन अवस्थामा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल र सेनापति अशोकराज सिग्देलको सक्रियतामा आन्दोलनकारी शक्तिका प्रतिनिधिहरु समेतको पहलमा तत्कालिन संसद विघटन भयो ।
पूर्व प्रधानन्यायधिश सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार बन्यो । अन्तरिम सरकारले पाएको म्याण्डेड अनुसारनै फागुन २१ मा मुलुकमा प्रतिनिधि सभा सदस्यको निर्वाचन भयो ।
निर्वाचन परिणामले ३५ बर्षदेखि निरन्तर आलोपालो सत्ताको स्वाद लिइरहेका तत्कालिन प्रमुख राजनीतिक दलहरु नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा, राप्रपा, र मधेशवादी दलहरु समेतलाई पाखा लगाएर बैकल्पिक राजनीतिक शक्तिका रुपमा उदाएको रास्वपा र केही स्वतन्त्र नागरिकहरुलाई सरकारमा पुरयायो ।
यो बर्ष राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले अत्यधिक बहुमत प्राप्त गर्दै २७५ मध्ये १८२ सिट जित्न सफल भयो । २०७९ मा काठमाडौंमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रुपमा मेयर जितेका बालेन्द्र साह बर्ष २०८२ मानै सांसद बन्दै मुलुकको सर्वोच्च कार्यकारी पद प्रधानमन्त्री बन्ने सफल भए भने धरानका मेयर हर्क साम्पाङ पनि श्रम संस्कृति अभियान मार्फत पार्टी खोल्दै संसदमा राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त दलको नेताका रुपमा उभिन सफल भए ।
यससँगै पुराना सत्ताधारी दलहरू सत्ताबाट बाहिरिए भने बाहिर रहेका शक्तिहरू सत्ताको केन्द्रमा पुगे । यो परिवर्तित अवस्थाकै कारण “सत्ता उलटपुलटको वर्ष” का रुपमा बर्ष २०८२ लाई लिइएको हो ।
यस परिवर्तनले नेपाली जनतामा नयाँ आशा र अपेक्षा जगाएको छ । लामो समयदेखि राजनीतिक अस्थिरता भोग्दै आएको नेपालले अब स्थिर सरकार पाएको सन्देश दिएको छ । विगत तीन दशकमा पटक–पटक सरकार परिवर्तन हुने क्रमले विकास र सुशासनमा असर पारेको थियो । जसप्रति जनताको असन्तोष २०८२ को परिवर्तनमार्फत स्पष्ट देखिएको छ ।
२०८३ बन्ला त रुपान्तरको बर्ष ?
२०८३ अब परिवर्तनलाई परिणाममा रूपान्तरण गर्ने वर्ष बन्नु आवश्यक छ ।
जनताले दिएको म्यान्डेट केवल सत्ता परिवर्तनका लागि मात्र होइन, सुशासन, पारदर्शिता, आर्थिक विकास र स्थायित्वका लागि हो। नयाँ सरकारसमक्ष भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी सिर्जना, सेवा प्रवाहमा सुधार र संस्थागत सुदृढीकरण जस्ता चुनौतीहरू छन् ।
राजनीतिक दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा अब सत्ताको खेलभन्दा पनि परिणाममुखी शासनतर्फ केन्द्रित हुनुपर्छ । जनताले देखाएको विश्वासलाई कायम राख्न सरकार जिम्मेवार, उत्तरदायी र परिणाममुखी बन्नैपर्छ ।
अन्ततः, २०८२ ले देखाएको सन्देश स्पष्ट छ—जनता परिवर्तन चाहन्छन् र त्यो परिवर्तन गर्न सक्षम पनि छन्।् । आजबाट शुरु भएको २०८३ मा त्यो परिवर्तनलाई स्थायित्व, सुशासन र विकासमा रूपान्तरण गर्नु नै आजको प्रमुख आवश्यकता हो ।
